Gemeenteraad
Veranderingen door invoer dualisme
Er is veel veranderd als het gaat om het functioneren van de gemeente(raad). Centraal thema is de ontvlechting van de taken en bevoegdheden van de Gemeenteraad en het College van Burgemeester en Wethouders (College). Simpel gezegd vormt de Gemeenteraad nu het algemeen bestuur van de gemeente en het College het dagelijks bestuur. Veel grote woorden worden hieraan besteed, maar wat betekent de invoering van het dualisme in de Gemeente Stein eigenlijk voor de inwoners van Stein?
De basis van het dualistisch stelsel ligt in de andere verdeling van taken en bevoegdheden tussen de verschillende bestuursorganen (Gemeenteraad, College van Burgemeester en wethouders en Burgemeester). Op termijn zal het ook voor de burger duidelijker zijn waar hij heen moet als hij met een bepaalde vraag zit. Transparantie en openheid zijn daarbij belangrijke begrippen.
De Gemeenteraad
Grofweg kunnen de taken van de gemeenteraad in het dualistische stelsel in drieen worden gedeeld:
- Kaderstellende (het op hoofdlijnen bepalen van het Gemeentelijke beleid, waaronder het stellen van doelen die behaald moeten worden)
- Controlerende (bijvoorbeeld er op toezien dat gestelde doelen worden gehaald en dat gemeentelijke middelen goed worden besteed)
- Volksvertegenwoordigende (de Gemeenteraad vertolkt de wensen en gevoelens van het volk binnen de gemeentelijke organisatie en daarbuiten)
De gemeenteraad gaat meer aandacht besteden aan het stellen van kaders en het controleren van het college. Maar merkbaarder voor de burger moet zijn dat de raadsleden meer tijd zullen krijgen voor het directe contact met de Steindenaar. De Raad bepaalt het beleid en neemt de belangrijkste beslissingen, maar slechts op hoofdlijnen en niet tot in detail. De raadsvergadering wordt dé plek voor het openbare politieke debat. Het nieuwe stelsel moet er aan bijdragen dat de politiek weer interessanter wordt voor het publiek.
Het College van Burgemeester en wethouders (B&W )
Het College vormt het dagelijks bestuur en voert de beslissingen van de Raad uit. De Raad houdt zich dus niet langer bezig met zaken als het verlenen van vergunningen en het aannemen van ambtenaren. Wethouders kunnen geen voorzitter meer zijn van raadscommissies. Zij zijn alleen nog op uitnodiging aanwezig bij vergaderingen van zowel commissies als gemeenteraad.
Het feit dat wethouders niet langer raadslid zijn is één van de grootste veranderingen. Dit betekent dat hij of zij niet meer over de eigen voorstellen meestemt. Mede hierdoor ontstaat een heldere scheiding tussen algemeen en dagelijks bestuur. De Wethouder is niet meer per definitie een politieke figuur en hoeft zelfs geen lid te zijn van een politieke partij. Dit moet ertoe bijdragen dat de afstand tussen Raad en het College groter wordt, waardoor er beter kan worden gecontroleerd.
Het Presidium
Waar voorheen de agenda voor de commissies en de Gemeenteraad door het College werd opgesteld, gebeurt dat nu door het Presidium. Het Presidium bestaat uit de voorzitters van de verschillende raadscommissies en de voorzitter van de Gemeenteraad (de burgemeester). Het Presidium is uitsluitend een 'technische' commissie. Dit betekent dat zij geen inhoudelijke beslissingen neemt over zaken. Zij beoordeelt alleen of stukken beslissingsrijp zijn, compleet zijn en welke vergaderprocedure het stuk zal volgen. Het zijn uiteindelijk de commissies en de Gemeenteraad zelf die hun eigen agenda vaststellen.
Commissies
De meeste voorstellen aan de Gemeenteraad komen niet rechtstreeks in de Raad aan de orde. Eerst worden deze besproken in vaste Commissies van advies (CvA), ook wel raadscommissies genoemd. Een commissie neemt doorgaans zelf geen inhoudelijke besluiten, maar geeft een vakinhoudelijk advies over een voorstel aan de Gemeenteraad. Door deze werkwijze kan de besluitvorming in de Gemeenteraad op basis van de vakinhoudelijke adviezen van de commissies efficiënter verlopen.
In Stein zijn vier adviescommissies, te weten de commissies Grondgebiedzaken, Inwonerszaken, Middelen en Seniorenconvent. In deze laatste commissie hebben alle fractievoorzitters zitting.
Instrumenten Gemeenteraad
De Gemeenteraad heeft een aantal instrumenten om het College te controleren. Het gaat dan bijvoorbeeld om het recht om vragen te stellen, het recht van initiatief of het recht om een Wethouder te ontslaan.
De Raad heeft een eigen ambtelijk apparaat (de raadsgriffie), onder leiding van de Griffier. Hij is verantwoordelijk voor de ondersteuning van de Gemeenteraad en de begeleiding van het verder implementeren van een duale werkwijze. Het "recht van onderzoek" wordt ook toegevoegd. Dat houdt in dat de raad een onderzoek kan starten, als raadsleden vermoeden dat op een bepaald gebied iets is misgegaan of als de Raad op een bepaald beleidsterrein eens wil inzoomen.
Een ander instrument is de onafhankelijke rekenkamer (uiterste invoeringsdatum 1 januari 2006). Deze gaat (al dan niet op verzoek van de Gemeenteraad) na of de gemeente haar doelen heeft bereikt, hoeveel geld dat heeft gekost en of er wel efficiënt gewerkt is. Dit moet leiden tot een betere gemeentelijke dienstverlening en een betere besteding van overheidsgelden en het versterkt de controlerende bevoegdheid van de Raad.
